تراکنش های بانکی و آشنایی با آن
یکی از اقدامات قانونی دولت در جلو گیری از فرار مالیاتی و یا پولشویی سودا گران مالی در جامعه پیشرفته امروزی میباشدکه بمنظور اصلاح رفتار های اقتصادی صاحبان ثروت انجام میشود. لازم به ذکر است که صرف داشتن تراکنش های بانکی فیی نفسه مشمول مالیات نخواهد بود. به عبارت دیگر قرار نیست که دولت یا سازمان امور مالیاتی از حساب های بانکی مردم مالیات دریافت کند.
برای اطلاع از چگونگی نحوه بررسی و رسیدگی به این تراکنش ها می توان به بخشنامه شماره 16/99/200 اشاره کرده است. این بخشنامه توضیح دهنده چگونگی شمول مالیات بر تراکنش های بانکی می باشد و به طور کامل توضیح داده که کدام تراکنش مشمول مالیات است و چگونه ، به چه میزان باید مالیات پرداخت کنند.
یکی دیگر از نکاتی که در این بخشنامه به آن اشار شده آن است که، تنها دلیل وجود درآمد های مودیان مالیاتی، اقلام پولی وارد شده به حساب های بانکی آن ها نمی باشد. در واقع برای انواع مالیات باید واقعیت امر در اقلام پولی وارد شده به حساب های بانکی بررسی شود.
چگونگی رسیدگی به تراکنش بانکی و بررسی آن :
در اجرای مفاد بخشنامه 16/99/200 یک گروه و یا کمیته ای 6 نفره در هر یک ادارات های کل مالیاتی تشکیل شده که متشکل از افراد زیر می باشد:
- رییس کمیته و یا مدیر کل امور مالیاتی
- دبیر کمیته و یا معاون حسابرسی مالیاتی
- مدیر حسابرسی مالیاتی و یا رئیس امور حسابرسی مالیاتی
- نماینده دادستانی انتظامی مالیاتی
- مسئول حراست اداره کل
- روسای گروه حسابرسی ویژه
این کمیته 6 نفره قبل دعوت از مودی و ورود به حسابرسی مالیاتی، باید حجم ریالی گردش حساب های بانکی را با سوابق مالیاتی افراد تشخیصی مودی یا سایر فعالیت های مالی اشخاص مورد مطابقت قرار می دهد. اگر در هر سال اکثر اعضا ، اطلاعات تراکنش های بانکی آن ها با عملکرد مالی و یا مالیاتی همان سال مودی و مالیات های تشخیص شده ، همخوانی داشته باشد به حسابرسی مالیاتی اطلاعات به دست آمده احتیاج نبوده و در نتیجه مالیاتی از این رهگذر مطالبه نخواهد شد.
پیرو این حکم، صورتجلسه ای تنظیم می گردد مبنی بر عدم نیاز به صدور برگ تشخیص مالیات که از طریق ادارات کل ذیربط به دفتر مبارزه با پولشویی و یا فرار مالیاتی ارسال می شود. لازم به ذکر است که این صورتجلسه توسط کمیته 6 نفره متشکل از افراد مذکور تنظیم می شود. نهایتاً پس از بررسی های انجام شده با توجه به نظر کمیته، در صورتی که اطلاعات تراکنش های بانکی قابل بررسی باشند باید متناسب با سایر بند های این بخشنامه اقدام کرد.
تراکنش های معاف از مالیات :
در اینجا قصد داریم به این مطلب بپردازیم که کدام تراکنش های بانکی معاف از مالیات می باشند ؟ در حقیقت وجه و یا مقدار پولی که در حساب های بانکی افراد وجود دارد، برای سازمان امور مالیاتی چه پیامی به همراه دارد؟ موضوعی که برای سازمان امور مالیاتی حائز اهمیت است، آن قسمت از تراکنش های بانکی افراد می باشدکه مربوط به جابجایی های پولی بین حسابهای مودی (انتقال از یک حساب شخصی واحد به حساب دیگر همان شخص) نبوده و ناشی از درآمد حاصل از کسب و کار تلقی شود و در همین راستا به حساب مودیان مالیاتی انتقال داده شده باشد.
کامل ترین بخشنامه ای که در خصوص چگونگی رسیدگی به تراکنش های بانکی صادر شده، بخشنامه شماره 16/99/200 مورخ 31/01/1399 میباشد که تراکنش های بانکی که ماهیت ندارند صرفا تطبیق کلی مبالغ کفایت دارد می توان به موارد زیر اشاره کرد :
- تراکنش های بانکی مربوط به اعضای هیات مدیره و سهامداران اشخاص حقوقی با تایید شخص حقوقی مورد نظر
- دریافتی و پرداختی مرتبط به حق شارژ
- اگر توسط اداره امور مالیاتی، ماهیت درآمدی آن اثبات نشود می توان به دریافتی وپرداختی به حساب بستگان اشاره کرد.
- تسهیلات بانکی دریافتی
- انتقالی بین حساب های شخص
- انتقال بین حساب های شرکا در مشاغل مشارکتی
- تنخواه های واریزی به حساب اشخاص توسط کارفرما با تایید کارفرمای ذیربط
- دریافت ها و پرداخت های سهامداران و اعضای هیات مدیره اشخاص حقوقی که طرف مقابل آن در دفاتر شخص حقوقی در حساب های دریافتنی و پرداختنی (جاری شرکا) منظور شده است.
- قرض و ودیعه دریافتی و پرداختی
- وجه دریافتی ناشی از جبران خسارت
- انتقالی بین حساب های بانکی اشخاص در صورتی که مربوط به درآمد نباشد.
- مبالغ دریافتی و پرداختی اشخاص به عنوان واسط با توجه به فضای کسب و کار اشخاص حقیقی (در صورتی که ماهیت درآمدی آن توسط اداره امور مالیاتی اثبات نشود)
منظور از تراکنش مشکوک چیست ؟ سقف آن ها چقدر می باشد؟
اگر گردش حساب های صورت گرفته در حساب شخصی شامل هیچ کدام از مصادیق نامبرده نباشد، توسط سازمان امور مالیاتی مورد بررسی قرارخواهد گرفت. اگر هم گردش حساب ها یا وجه موجود در حساب از مبلغ مشخص شده(50.000.000.000 ريال در سال) ، بیشتر باشد مورد بررسی قرار می گیرد.
در حقیقت اگر جمع گردش سمت بستانکار مجموع حساب های بانکی اشخاص حقوقی در طی یک سال بیشتر از 50 میلیارد ریال درسال باشد، دفتر نظارت و ارزیابی ویژه برای مبارزه با پولشویی و فرار مالیاتی جهت استعلام اقدام می کند، همچنین اطلاعات تراکنش های بانکی مشکوک دریافت شده را به ادارات کل امور مالیاتی ذیربط ارسال می کند. لازم به ذکر است که در غیر این صورت، حسابرسی مالیاتی در خصوص این تراکنش ها هیچ گونه موضوعیتی نخواهد داشت.
مهمترین نکاتی که مودیان دارای تراکنش های بانکی با مبالغ بالای 50 میلیارد ریال باید بدانند:
اظهارات مودیان ملاک تعیین درآمد مشمول مالیات :
در بند 18 بخشنامه 16/99/200 تصریح شده ؛ \”در راستای سیاست های اصولی سازمان مبنی بر تعامل با مودیان مالیاتی و رعایت اصل اعتماد به منظور ارتقای فرهنگ خوداظهاری مالیاتی و با توجه به این که میزان درآمد های شخصی افراد به اطلاعات حساب های بانکی بستگی ندارد. لازم به ذکر است که تمام ادارات مالیاتی کشور جهت حسابرسی مالیاتی به تراکنش های بانکی مشکوک ، به جمعآوری اسناد و مدارک توسط مودیان مالیاتی و همچنین ارائه توضیحات لازم و اعطای مهلت لازم و کافی را در نظر بگیرند.
یکی دیگر از مهمترین اسناد و مدارکی که در تعیین درآمد مشمول مالیات موثر خواهد بود، اظهارات مکتوب مودیان در رابطه با تراکنش های بانکی خود می باشد.
بدیهیست که اگر مدارکی بدست آید که خلاف شرایط مذکور را ثابت نماید ، اسناد به دست آمده مبنای رسیدگی و مطالبه مالیات قرار گرفته و مشمول جرائم موضوعه نیز خواهد بود و مهمتر آنکه درآن صورت جرائم مالیاتی نیز دیگر مشمول بخشودگی های مندرج در ماده 191 ق.م.م نیز نخواهد بود.